۰
به بهانه سالروز ولادت امام دهم؛

نگاهی بر وضعیت فرهنگی شیعه در عصر امام هادی (ع)

تاریخ انتشار
يکشنبه ۳ مرداد ۱۴۰۰ ساعت ۱۲:۴۰
نگاهی بر وضعیت فرهنگی شیعه در عصر امام هادی (ع)
پانزدهم ذی الحجه، سالروز ولادت امام علی النقی الهادی (ع) است که در این مطلب به وضعیت فرهنگی شیعه در عصر این امام همام خواهیم پرداخت.
واژه شیعه در لغت به معنای پیروی و مشایعت است. این اصطلاح بارها در قرآن تکرار شده است از جمله در آیات ۱۵ سوره قصص و ۸۳ سوره صافات و ...
شیعه در اصطلاح یعنی گروهی که تنها از علی (ع) و یازده فرزند معصوم آن حضرت پیروی کرده و معتقد به امامت و خلافت ایشان از طریق نص هستند. منظور ما از شیعه در این بحث تنها شیعیانی است که معتقد به امامت علی علیه السّلام بعد از پیامبرصلی الله علیه و آله و سلم  و یازده فرزند او می‌ باشند و فرقه های دیگر شیعه مثل زیدیه و کیسانیه و اسماعیلیه و دیگر فرق منحرف که منسوب به شیعه هستند از دایره بحث ما خارج هستند.
دوره زندگی امام هادی علیه السّلام (۲۵۴ـ۲۱۲) مصادف با خلافت خلفای عباسی معتصم (۲۲۷ـ۲۱۸) واثق (۲۳۲ـ۲۲۷) ـ متوکل (۲۴۷ـ۲۳۲) ـ منتصر (۲۴۸ـ۲۴۷) مستنصر(۲۵۱ـ۲۴۸) و معتز (۲۵۵ـ۲۵۱) بوده است.
سیاست خلفای پیش از متوکل همان سیاست مأمون بود؛ این سیاست از معتزله در برابر اهل حدیث (که سنی های افراطی بودند) دفاع می‌ کرد و این امر سبب شد فضای مناسب فرهنگی و سیاسی برای شیعیان به وجود آید؛ امّا با آمدن متوکل تنگ نظری ها شروع شد. متوکل از اهل حدیث حمایت کرد و معتزله و شیعه را سرکوب کرد.
در دوره امام هادی علیه السّلام و به طور کلی در دوره عباسیان مذهب شیعه در قلمرو اسلامی گسترش یافت. با شروع دعوت عباسیان مذهب شیعه در قلمرو اسلامی گسترش یافت. امام باقر علیه السّلام و امام صادق علیه السّلام نیز از فرصت پیش آمده استفاده کردند. ظهور ابومسلم خراسانی، اختلافات داخلی بنی امیه، شورش ها و قیام های علویان، این فرصت را در اختیار این دو امام بزرگوار قرار داد تا مبانی فکری و عقیدتی و فرهنگی شیعه را گسترش دهند. بنابراین این عوامل سبب شد که تشیع در دوره عباسیان در مقایسه با دوره امویان گسترش بیشتری یابد.
یکی از کارهای مهمی که ائمه شیعه ـ علیهم السّلام ـ به آن اهمیت زیادی می‌ دادند، حفظ خط فکری و فرهنگی تشیع و جلوگیری از انحرافات فکری بوده است. این کار به تربیت شاگردانی برجسته و تشکیل حوزه علمیه و تدریس فقه و عقاید اصیل اسلامی نیاز داشت. در زمان امام باقر و امام صادق ـ علیهما السّلام ـ این کار به طور گسترده شروع شد و سپس امامان دیگر ـ علیهم السّلام ـ در هر شرایط آن را تداوم بخشیدند.
بسیاری از شاگردان امام جواد (ع) در دوره امام هادی (ع) زنده بودند، از محضر امام هادی نیز استفاده کرده و فرهنگ شیعی را بارور می‌ ساختند. وجود چنین شیعیانی قطعاً باعث رشد و گسترش فرهنگ شیعی در این دوره شده است. ائمه اطهارعلیهم السلام به شاگردان خویش اعتماد داشتند و حل مشکلات دینی شیعیان را برعهده آنان گذارده بودند.
در دوره امام هادی (ع) نیز مذهب شیعه در مناطق مختلف اسلامی گسترش یافته بود. شیعیانی که آن حضرت تربیت کرده بودند، در حفظ و گسترش فرهنگ شیعی تلاش می‌ کردند که البته کتاب های زیادی هم توسط این افراد تألیف شده است.
 
 
 
222
 
کد مطلب : ۵۸۹۸
ارسال نظر
نام شما

آدرس ايميل شما
نظر شما