۰

گفتمان قرآنی و تولید فرهنگ در مکتب امام کاظم(ع)

تاریخ انتشار
جمعه ۸ مرداد ۱۴۰۰ ساعت ۱۳:۱۰
گفتمان قرآنی و تولید فرهنگ در مکتب امام کاظم(ع)
تلاش امام موسی کاظم(ع) در تأکید بر قرآن به عنوان نمونه مهم گفتمان رایج و مورد پذیرش همه گروه‌ها، می‌توانست زمینه را برای هدایت و جلوگیری از هرگونه توسعه انحراف عقیدتی و کلامی فراهم سازد. منابع حدیثی تاریخی برجای مانده در این زمینه، به موارد متعددی از اهتمام جامعه به قرآن از سوی امام کاظم(ع) و عامل بودن خود حضرت، اشاره کرده‌اند. مرحوم شیخ مفید می‌گوید: مردم از امام موسی بن جعفر(ع) فراوان روایت کرده‌اند. او فقیه ‌ترین مردم عصر و حافظ‌ترین مردم نسبت به قرآن و زیبا آوازترین مردم نسبت به قرائت قرآن بود. او با حزن و اندوه قرآن تلاوت می‌کرد و شنوندگان از آوای قرآن او به گریه می‌افتادند. مردم مدینه او را «زین‌المتهجدین» می‌نامیدند.
توجه امام کاظم‌(ع) فقط به بعد فردی و اهمیت جایگاه قرآن محدود نبود. ایشان همگام با این نوع توصیه‌ها، به تبیین و تفسیر آیات پرداختند و به گونه‌های مختلف، در جنبه‌های تفسیری آیات در جهت آگاهی‌دهی و توسعه فهم جامعه مسلمانان از آیات قرآن و ایجاد فضای مناسب برای تربیت فردی و اجتماعی افراد در جهت فرهنگ‌سازی و ترویج مفهوم حدیث ثقلین، در همتایی اهل بیت‌(ع) و قرآن کوشیدند. ایشان چارچوب رفتاری مناسب را که از ارکان تولید فرهنگ جامعه است، در سایه ارتباط با قرآن و درک و فهم عمیق آن میسر می‌دانستند. امام در ذیل توصیه به یکی از اصحاب خاص خویش به نام هشام بن حکم، درباره اهمیت عقل و به کارگیری این ابزار مهم در جهت دسترسی به فرهنگ درست دینی برای همه افراد جامعه، نکات بسیار سودمندی را از قرآن کریم یادآور شدند.
امام باقر و امام صادق(ع)، خدمات فراوانی به اسلام کردند و توانستند از نظر کمیت، اسلام ناب و شیعه‌گری را گسترش دهند، بطوریکه تشیع، به مذهب جعفری مشهور شد، ولی امام کاظم(ع) کیفیت خاصی به شیعه و فرهنگ آن بخشیدند؛ لذا ایشان مانند امام حسین(ع) که باعث زنده شدن دین و تشیع شدند، باعث احیای تشیع گردیدند.
حلم و بردباری از ویژگی‌های مهمی است که مردان موفق و بزرگ به ویژه رهبران راستین که بنا به وظیفه الهی، بیشترین برخورد و معاشرت را با مردم داشتند، از آن برخوردار بودند. امام هفتم که به خاطر همین ویژگی «کاظم» لقب گرفت، علم را با حلم آراسته بود، در برابر ناملایمات روزگار بردبار بود، با دشمنان و بداندیشان با نرمی رفتار می‌کرد و با این شیوه به تربیت آنان می ‌پرداخت.
لقب «کاظم» برای حضرت گویای همین خصلت و شهرت ایشان به فرو خوردن خشم و غضب است. ابن حجر عسقلانی،‌ دانشمند و محدث اهل سنت می‌نویسد: «موسی کاظم، وارث علوم پدر و دارای فضل و کمال او بود. در پرتو گذشت وبردباری فوق العاده‌ای که در رفتار با مردم نادان از خود نشان داد، کاظم لقب یافت... .»
آنگونه که اشاره شد، آن حضرت بخشنده‌ترین مردم زمان خویش بود. در منابع شیعه و اهل سنت آمده است که هرگاه از کسی بدی و ناخوشایندی به آن حضرت می‌رسید، با ارسال هدایایی پاسخ می داد و این اوج بخشندگی و سخاوت است. مبلغ اعطایی آن حضرت به اندازه‌ای بود که نیازمند را بی‌نیاز می‌کرد. محمد بن عبد الله بکری می ‌گوید: فشار اقتصادی و معیشتی باعث شد که در اندیشه گرفتن وام بیافتم، بدین منظور راهی مدینه شدم، در آن دیار نزد موسی بن جعفر(ع) که در مزرعه‌ای نزدیک کوه احد مشغول کار و تلاش بود رفتم، آن حضرت از حالم جویا شد، من هدف از سفرم را بازگو کردم، امام موسی بن جعفر(ع) کیسه‌ای که در آن مبلغ ۳۰۰ دینار بود به من داد و من از همان جا به دیار خود باز گشتم.
آن امام مهربان با اینگونه رفتارها علاوه بر آنکه گرد غم از چهره درماندگان می‌زداید و به آنان امید زندگی می‌بخشد، به پیروان راستین و رهبران جامعه می‌آموزد که با تک تک افراد جامعه ارتباط نزدیک و مستقیم داشته باشند و در پیشامدهای ناگوار آنان را دریابند.
 
 
 
 
222
 
کد مطلب : ۵۹۰۰
ارسال نظر
نام شما

آدرس ايميل شما
نظر شما